Webtentoonstelling ‘Lichaam & Geest’

Het thema van de Maand van de Geschiedenis van 2026 is ‘Lichaam & Geest’. Het draagt ons door het leven heen en komt in alle vormen en maten: ons lichaam. Het brengt plezier en kracht, het schenkt nieuw leven, maar het is ook een bron van ziekte, schaamte of ongeluk. En hoewel ideeën erover door de eeuwen heen zijn veranderd, is de rol die het lichaam speelt onverminderd groot gebleven. In tijden van medische innovatie én te weinig handen aan het bed, van fitness- én bodypositivity-influencers, blikken we terug op het verleden: hoe keken we vroeger naar de fysieke en de psychische mens?

SAGV032.5+6792, ‘Kunstschilder Machiel Brandenburg geeft teken en schilderles aan patiënten in Sanatorium Zonnestraal in Hilversum’, fotograaf Jacques Stevens , 4-5-1951.	Tekenles voor patiënten van Sanatorium Zonnestraal Sanatorium Zonnestraal in Hilversum werd in 1926 ontworpen door de architecten Jan Duiker en Bernard Bijvoet als sanatorium voor tuberculosepatiënten. Om het ziek zijn te kunnen ontvluchten, gaf kunstschilder Machiel Brandenburg in 1951 schilder- en tekencursussen. In totaal had hij 90 leerlingen. Hun kunstwerken werden geëxposeerd in de grote zaal van het sanatorium en toonden de drang van patiënten naar het gewone leven. Lees meer over Sanatorium Zonnestraal…
Wereldprimeur: Hemofiliekliniek in Huizen Op 26 juni 1964 werd de eerste hemofiliekliniek ter wereld geopend op Landgoed “Oud-Bussem” in Huizen. Hemofilie is een erfelijke, zeldzame ziekte die vooral bij mannen voorkomt en ervoor zorgt dat je bloed niet goed kan stollen. De kliniek werd opgericht door professor Simon van Creveld en er was plek voor 12 kinderen en 4 volwassenen. Door het toenemende aantal patiënten in Nederland werd de kliniek opgericht. Personen met zware gevallen van hemofilie, waarbij ernstige bloedingen ontstaan, moeten namelijk revalideren. Lees hier meer over de Hemofiliekliniek in Huizen…	SSAN092H+3978, ‘Hemofiliekliniek aan de Flevolaan in Huizen, kliniek voor bloederziekten’, fotograaf M.J. Weststrate, 1969.
SAGV029+1533, Stukken betreffende de reis van professor Jacob van Rees, wonende te Hilversum, naar Indonesië. In dit geval een foto van Jacob van Rees aan een bureau tijdens zijn verblijf bij ‘broeder’ De Weerd in Tegal, 1926.	Professor van Rees en zijn strijd tegen alcohol De in Hilversum woonachtige professor dr. Jacob van Rees, voorzitter van de Internationale Orde van Goede Tempelieren maakte eind 1926 een propagandatour door toenmalig Nederlands-Indië in zijn strijd tegen alcohol- en opiumgebruik. Hij bezocht Java, Sumatra en Bali en gaf daar veelal lezingen over geheelonthouding. Op 27 februari 1927 keerde ‘onze grijze medestrijder’, zoals hij in een brief genoemd wordt, terug naar Hilversum. Tegenwoordig herinnert de ‘Van Reesbank’ nog aan de professor. Lees hier meer over Professor van Rees…
18e-eeuwse schouwingen van de chirurgijn Naast criminele rechtspraak bevinden zich in het archief van het Gerecht Loosdrecht (SAGV155.6) ook de ‘minuten van akten van lijkschouw, voornamelijk van verdronken personen, met enkele verklaringen door chirurgijns inzake verzorgde personen tussen 1720-1810’. In de 18e eeuw had elk Gerecht zijn eigen chirurgijn. Tot hun taak behoorde het verrichten van de wondschouw of lijkenopening. In dit geval zien we een akte uit mei 1734 van chirurgijn Barent Uijtenhooven, over de wond van Gerrit Claasen van Spoorenburgh. Lees hier meer over 18e-eeuwse schouwingen…

1 oktober 2026